تبلیغات
اخبار نجوم - مطالب تیر 1389
تبلیغات شما
بازدیدهای امروز : نفر
بازدیدهای دیروز : نفر
كل بازدیدها : نفر
بازدید این ماه : نفر
بازدید ماه قبل : نفر
تعداد نویسندگان : عدد
كل مطالب ارسال شده: عدد
آخرین بازدید :
آخرین بروز رسانی :



فهرست صورت های فلکی
icon سه شنبه 15 تیر 1389 | بازدید : مرتبه icon طبقه بندی: صورت فلکی، 

به گروهی از ستاره‌ها که در تجسم انسان شکل و پیکربندی مشخصی را تشکیل داده باشند صورت فلکی یا پیکر آسمانی می‌گویند.

صورت‌های فلکی در فرهنگ‌های گوناگون حضور داشته‌اند و طی گذشت زمان تغییراتی هم در تقسیم‌بندی، تعداد و نامگذاری آنها صورت گرفته است. جدول زیر نام‌های فارسی صورت‌های فلکی امروزی را نشان می‌دهد:

در زبان فارسی برای دسته‌ای از صورت‌های فلکی (پیکرهای آسمانی) که از قدیم شناخته شده بودند نام‌های گوناگونی بکار رفته است. بسیاری از آنها انواع نامهای عربی یا فارسی بکاررفته در متون قدیمی‌تر هستند. این نامهای مترادف و برابرهای انگلیسی آنها در زیر می‌آیند:
نام فارسی نام‌های دیگر در متون فارسی نام‌های انگلیسی
آبمار مار آبی، نرمار، هیة الماء Hydrus
آتشدان مجمره، عودسوز، محراب نفاطه، الببغاء Ara
ارابه‌ران ممسک‌الاعنه، ممسک العِنان، عناندار، صاحب المعز Auriga
اژدها تنین، جوزهر (عربی‌شده گوزهر فارسی)، هَشتَنبَر Draco
اسب بزرگ فرس اعظم، فرس ثانی، اسب بالدار Pegasus
اسب کوچک فَرَس اول، قطعةالفَرَس، پاره‌اسب Equuleus
اسکنه قلم Caelum
آفتاب‌پرست حرباء Chamaeleon
بادبان شراع Vela
بزغاله جُدَی، بُزیچه چرخ، بز دریایی، بزماهی Capricornus
برساووش بَرَنده سر دیو، برنده سر غول، سوار، حامل رأس الغول، دیوکش Perseus
بره حَمَل Aries
پیاله جام، کاسه بزرگ، باطیه، معلف Crater
پیکان تیر، سهم Sagitta
تاج جنوبی اکلیل جنوبی، افسر، قبه Corona Australis
تاج شمالی فُکّه، اکلیل شمالی، کاسه درویشان، کاسه یتیمان، کاسه لئیمان، قصعةالمساکین Corona Borealis
تازی‌ها سگ‌های تازی، سگ‌های شکاری Canes Venatici
ترازو میزان، پله Libra
تک‌شاخ - Monocerus
تلسکوپ - Telescopium
تلمبه مفرغة الهواء، تلمبه بادی Antlia
تور تور ماهیگیری، تاربست، شبکه Reticulum
توکان طوقان Tucana
جوی نهر، رودخانه فلکی، نهر الاردن Eridanus
چلپاسه سوسمار، مارمولک، بزمجه Lacerta
چلیپا صلیب جنوبی Crux
خرچنگ سرطان Cancer
خرس بزرگ دب اکبر، هفت اورنگ، ارابه داوود، بنات نعش کبری Ursa Major
خرس کوچک دب اصغر، هفت اورنگ کوچک، سریر فلک Ursa Minor
خرگوش اَرنَب Lepus
دُرنا - Grus
دلفین - Delphinus
دَلو ریزنده آب، ساکب‌الماء، دال Aquarius
دوپرگار پرگار Circinus
دوپیکر جوزا، تؤمان Gemini
دوشیزه عذرا، خوشه، سنبله Virgo
ذات‌الکرسی خداوند کرسی، سرور تخت Cassiopeia
روباهک روباه، ثعلب Vulpecula
زانوزده برزانونشسته، الجاثی علی رکبتیه، پهلوان، راقص، هرکول Hercules
زرافه - Camelopardalis
زن برزنجیر اِمرأة المُسلسله، ناقه، زن زنجیری، زن در زنجیر، شاهزاده Andromeda
ساعت - Horologium
سپر - Scutum
سکستان السدس Sextans
سگ بزرگ کلب اکبر، کلب الجبار، سگ کلان Canis Major
سگ کوچک کلب اصغر، کلب مقدم، الغمیصاء، تریشگ (از پارسی میانه) Canis Minor
سنگتراش کارگاه، حَجّار Sculptor
سه‌پایه (نقاش) آلةالمصور Pictor
سه‌سو مثلث، الاشراط Triangulum
سیاه‌گوش وشق Lynx
سیمرغ عنقاء، ققنوس Phoenix
شاه‌تخته کشتی، تیر حمال، السفینةالطائر Carina
شکارچی جبار، راعی، النسق، بزرگ‌منش Orion
شَلیاق چنگ رومی، دیگ‌پایه، یک‌پایه، سه‌پایه، لورا (از لاتین)، اثافی، نسر واقع، سلحفات، بربط، الصنج، کَشَف Lyra
شیر اسد، شیر سپهر Leo
شیر کوچک اسد اصغر Leo Minor
طاووس - Pavo
عقاب - Aquila
قطبنما - Pyxis
قنطورس سنطوروس، ظلیم Centaurus
قیفاووس سلطان، ملتهب Cepheus
کبوتر حمامه Columba
کژدم عقرب Scorpius
کشتی‌دم دنباله کشتی Puppis
کلاغ غُراب، زاغ Corvus
کمان قوس، رامی، کماندار، کمانگیر، تیرانداز، نیم‌اسب Sagittarius
کوره تنور Fornax
کوهمیز میز، میز صحرائی Mensa
گاو ثور Taurus
گاوران عوّا، گاوچران، بقار، صیّاح، حارس‌الشمال، حارس‌السماء، بورطیس حارس، طاردالدب Boötes
گرگ سبع Lupus
گونیا خطکش، تراز Norma
گیسو گیسوان برنیکه Coma Berenices
مار حیّه Serpens
مار باریک شجاع Hydra
مارافسای حوّاء، حامل مار Ophiuchus
ماکیان دجاجه، قو، مرغ، طایر، اوز العراقی، الفوارس Cygnus
ماهی حوت، حوتین، سمکه، دوماهی، ماهی سپهر Pisces
ماهی پرنده - Volans
ماهی جنوب حوت جنوبی Piscis Austrinus
ماهی زرین ماهی طلایی، طلاماهی، ابوسیف Dorado
مثلث جنوبی - Triangulum Australe
مرغ بهشتی پرنده بهشتی Apus
مگس جنوبی مگس، ذبابه Musca
میکروسکوپ - Microscopium
نهنگ قیطُس، هیولای دریایی، مجمع الکواکب، کَهت (از پارسی میانه) Cetus
هَشتَک ثُمن، اُکتان Octans
هندی - Indus


برچسب ها: فهرست صورت های فلکی، صورت فلکی، نجوم،


icon


صورت های فلکی
icon سه شنبه 15 تیر 1389 | بازدید : مرتبه icon

صورت فلکی

Constellation
صورت فلکی شکارچی
فاصله ستاره‏های صورت فلکی شکارچی

نگاره سنگی در غار لاسکو

ستارگان آنقدر دور هستند که طول عمر انسان برای مشاهده حرکات آنها نسبت به یکدیگر با چشم کافی نیست.چنین به نظر می آید که آنها در گنبد آسمان(کره سماوی)محکم میخ شده اند یاثابتند وبه این خاطر بر خلاف سیاره ها که متحرکند ثوابت نامیده می شوند.وضعیت آنها در آسمان نسبت به یکدیگر همواره شکلها وانگاره های ثابتی را می سازند که به آنها صورتهای فلکی گفته می شود.

این صورتهای فلکی در زمان ایرانیان  مصریان باستان بابلی ها ویونانیان هندیها رومی ها چینی ها بومیان قاره آمریکا ودیگر اقوام نیز همانگونه به نظر می آمدند که امروزه دیده می شوند.پیشینیان ما هزاران سال پیش آنها رابا دقت نظاره می کردند ونام خدایان قهرمانان وجانوران را به آنها می دادند.بسیاری از صورتهای فلکی از قبیل عقرب یا اسد خود گویای آن هستند که چراچنین نام گرفته اند ولی در برخی دیگر به زحمت می توان رابطه ای میان شکل ونام آنها یافت.امروزه ۸۸ صورت فلکی را می شناسیم.شماری از آنها حتی ۵۰۰۰ سال قبل از میلاد مسیح در کنار رودهای دجله وفرات شناخته شده بودند تعدادی هم در دوران یونان باستان به آنها اضافه شدند.قدیمی ترین وتاحدودی کامل ترین شرح وتوصیف گنبد ستارگان که در اختیار ماست به حدود ۲۰۰۰ سال قبل از میلاد بر می گردد در آن زمان ۴۳ صورت شناخته شده بودند.

 صورتهای فلکی نامی فارسی یا عربی و یا نامی لاتین دارند علاوه بر این نام هر صورت فلکی با حروفی مخفف هم شناخته می شود مانند نام صورت فلکی قوس در زبان لاتین ساگیتاریوس بوده ونشانه مخفف آن هم sgr  می باشد.

بعد از معرفی تعدادی صورت فلکی پیشینیان توسط بطلمیوس در قالب کتاب المجسطی(شامل مشخصات ۱۰۰۰ ستاره وبه شکل ۴۸ صورت فلکی)؛در اوایل قرن ۱۷  جان بایر ستاره شناس مشهور ۱۲ ازصورتهای فلکی جنوبی(که از محل زندگی او در نیمکره شمالی قابل مشاهده نبودند) را به نام جانوران افسانه ای وعجیب وغریب نام گذاری ومعرفی کرد. پرنده بهشتی - طوفانسیمرغ یا پرنده آتشین و ماهی پرنده از این دسته اند.اما نام جانوران واقعی از جمله آفتاب پرست و درنا نیز بر صورت های فلکی نهاده شد.هموطن معاصر او یعنی یاکوب بارچ سه صورت فلکی را اضافه نمود.در سال ۱۶۸۷ یوهانس هولیوس هفت صورت فلکی را معرفی نمود سپس در سال ۱۷۵۰ ستاره شناس فرانسوی لاسال (Lasaille )بعد از یک مسافرت به مناطق جنوبی آفریقااسامی تعداد ۱۴ صورت فلکی را به فهرست اضافه نمود.به این ترتیب بود که صورتهای فلکی سکستان-قلم حجاری یا اسکنه- میکروسکوپ و سه پایه نقاشی در آسمان نیمکره جنوبی ثبت شدند.تپه کوه یا میز کوه که نام کوهی مشهور در کشور آفریقای جنوبی است نیز در میان اسامی قرار گرفت.

تا قبل از سال ۱۹۳۰ هرکسی هرقسمتی از آسمان را به طوردلخواه می توانست به هر اسمی بنامد ودر نتیجه هیچگونه مرز تعریف شده ای در اطراف صورتهای فلکی وجود نداشت لذا برای رفع شبهه وایجاد یگانگی ستاره شناسان در این سال تصمیم گرفتند که نامهای خاصی(به زبان لاتین ) به همراه مرزی مشخص برای کلیه صورتهای فلکی انتخاب کنند.این همان حدود واسمهایی است که امروزه در سطح جهان پذیرفته شده است.

نکته مهم : بدلیل حرکات خاص وذاتی ستارگان شکل ظاهری صورتهای فلکی طی دهها یا صدها هزار سال تغییر می کند  .البته مرزهای تعریف شده آنها تغییر نمی کند.براین اساس ستاره هایی هستند که به دلیل حرکت ذاتی خود در میان صورتهای فلکی از این صورت به صورت دیگر می روند.

آیا می توان در یک شب تمام صورتهای فلکی را مشاهده کرد؟ جواب منفی است

چراکه :

۱-بدلیل نور شدید خورشید تعدادی از آنها در روشنایی روز قرار گرفته و قابل مشاهده نمی باشند .برای دیدن این صورتها باید چند ماهی صبر کرد تا در نتیجه چرخش زمین بدور خورشید ؛خورشید از آن منطقه آسمان دور شود .

۲- در هر لحظه تنها نیمی از کره آسمان در بالای افق قرار دارد یعنی در هر لحظه نیمی از ۸۸ صورت فلکی قابل مشاهده هستند.بعد از گذشت هر ساعتی بعداز غروب خورشید در سمت شرق صورتهای فلکی جدید ظاهر می شوند وصورتهای فلکی دیگری هم در سمت غرب غروب کرده وناپدید میشوند .این داستان ادامه دارد تا زمان طلوع خورشید در شرق آسمان.البته این مسئله در مورد صورتهای فلکی حول قطبی مصداق ندارد.

۳-با توجه به مکان شما در روی کره زمین همواره تعداد مشخصی صورت فلکی  قابل مشاهده است و هرچقدر صبر کنید نمی توانید تعدادی را ببینید.یعنی بعضی از صورتهای فلکی از افق مکان شما هرگز طلوع وغروب نمی کنند.برای دیدن این صورتهای فلکی باید به مناطق جنوبیتر کره زمین برای مثال باید به منطقه استوا سفر کنید.برای مشخص کردن صورتهای فلکی ای که از منطقه شما قابل مشاهده نیستند (اگر در نیمکره شمالی زمین ساکن هستید)عرض جغرافیایی محلتان را از عدد ۹۰ کم کنید. ستاره هایی که میل آنها از این مقدار منفی تر(کوچک تر) است از مکان شما قابل مشاهده نخواهند بود بدین طریق بکمک یک نقشه ستاره ای کل آسمان می توانید نامهای صورتهای فلکی غیر قابل مشاهده از مکانتان  را پیدا کنید.

 

در جدول زیر فهرست کامل صورتهای فلکی را می بینید برای کسب اطلاعات در باره هرکدام روی نام آن کلیک کنید.

سهم—کمان ماهی پرنده گیسو امراﺓ المسلسله-زن به زنجیر کشیده قوس روباهک اکلیل جنوبی—تاج جنوبی تلمبه عقرب---کژدم میزان –ترازو اکلیل شمالی---تاج شمالی مرغ بهشتی سنگ تراش گرگ کلاغ دلو—آب ریز سپر سیاهگوش پیاله عقاب مار شلیاق چلیپا آتشدان سکستان میز دجاجه----ماکیان حمل گاونر  --ثور میکروسکوپ—ذره بین دلفین ارابه ران تلسکوپ تکشاخ ماهی زرین گاوران---عوا مثلث مگس اژدها---تنین اسکنه مثلث جنوبی گونیا پاره اسب زرافه توکان هشتک نهر سرطان—خرچنگ خرس بزرگ----دب اکبر حوا کوره تازی ها—سگان شکاری خرس کوچک----دب اصغر جبار  -شکارچی جوزا –دوپیکر کلب اکبر---سگ بزرگ بادبان طاووس درنا کلب اصغر---سگ کوچک سنبله----خوشه گندم اسب بالدار—فرس اعظم جاثی---برزانونشسته جدی حوت----ماهی برساووش ساعت شاه تخته ماهی جنوبی---حوت جنوبی سیمرغ شجاع ذات الکرسی کشتی دم سه پایه نقاش آب مار قنطورس قطب نما شیر کوچک---اسد اصغر هندی قیفاووس تور ارنب---خرگوش سوسمار قیطس کبوتر دو پرگار شیر----اسد حربا  

منبع : با اقتباس از کتاب صورتهای فلکی ترجمه بهروز بیضایی وکتابی دیگر از آقای دالکی


برچسب ها: صورت های فلکی، صورت فلکی، نجوم،


icon