آیا امشب قمر در عقرب است؟

  در این هفته آسمان زیبایی پس از غروب خورشید دیده می‌شود. اما نیمه‌شب امشب 26 مرداد ماه در نزدیکی ستاره قلب‌العقرب، پرنورترین ستاره صورت‌فلکی عقرب واقع شده است. اما جای نگرانی نیست، زیرا این رویداد را قمر در عقرب نمی‌گویند.

برچسب ها: صورت فلکی عقرب، قمر در عقرب، ایران نجوم، نجوم، astronomy، astronomy news، irannojum، nojum،

مطلب اصلی را بخوانید

صورت فلکی ارنب(خرگوش)

خرگوش	lep, hare, lepue(Lep)
نام یک صورت فلکی کوچک در نیمکره جنوبی آسمان زمان رسیدن بر روی نصف النهار : 5 بهمن، مساحت: 290 درجه مربع صورت فلکی خرگوش با وجود ستارگان کم فروغ، از صور باستانی آسمان محسوب می شود. این صورت فلکی نشانگر خرگوش و در واقع موجودی است که نامش در مدارک مکتوب باستانی با کره ماه قرین بوده است. گفته شده که طعمه مورد علاقه جبار، خرگوش بوده و به همین لحاظ این صورت فلکی در آسمان، در پایین پای شکارچی قرار دارد.   یکی از اجرام جالب این صورت فلکی ستاره متغییر R میباشد.   ستاره R خرگوشی یا «ستاره سرخ آتشین» بی نهایت جالب است. این یک ستاره نادر از نوع ستارگان کربنی خیلی سرد و در نتیجه با چهره ای بسیار سرخ است. قدر آن از 8/6 تا 5/10 متغییر است و هر 432 روز یک بار تغییرات رخ می دهد و مجدداً به وضع قبلی بر می گردد. وقتی که به درخشنده ترین حالت خود می رسد، به رنگ سرخ مسی در می آید. زمانی که قدر آن ضعیف تر می شود، رنگش به قرمز خونی بر می گردد. ستارگانی همچون ابط الجوزا و قلب العقرب در مقایسه با این ستاره، رنگ پریده اند. مشاهده ستاره R خرگوشی با دوربین دو چشمی یا ترجیحاً تلسکوپ کوچک، ارزشمند است موقعیت آن در جبهه غربی خرگوش، حدود 4 درجه ای ستاره ی موی آن است.    M79 یک خوشه کروی قدر هشتم در فاصله 5 درجه ای جنوب، کمی به سمت غرب ستاره بتا از این صورت فلکی قرار دارد.   منبع: www2.irib.ir   ستاره های دوتایی وچند تایی توضیحات قدرها جدایی زاویه ای بعد میل نام ستاره   4.5      6 26"     KAPPA   3          11 2.5"     BETA   3          11 35.5"     ALPHA   4.5       10.8 12.7"     IOTA   4.3       11 11.8"     OMEGA   4.7       4.8 1.6"     PI   5.1       5.2 1.3"     MU   3.6       7.8 15"     ETA ستاره های متغییر طول دوره حداقل-حداکثرقدر نوع متغییر بعد میل نام ستاره 427.07روز 5.5      11.7 میرا 04  59 -14  48 R LEP-hind's crimson star 89        " 6         7.58      SRB 05  04 -24  11 S    LEP کهکشانهاو سحابیهاو خوشه ها قدر اندازه نوع (دقیقه-ساعت)بعد (دقیقه-درجه)میل نام جرم 8 8.7' خوشه کروی 05  24 -24  32 M79-NGC1904 11 0.2' سحابی سیاره ای 05  27 -12  41 IC  418   1--مشخصات ستارگان (بعد٬ میل٬ قدر٬ رده طیفی)پرنور تر این صورت فلکی 3-نام وتلفظ ستارگان این صورت فلکی برای کسب اطلاعات بیشتر به زبان انگلیسی به سایت زیر مراجعه نمایید: http://www.hawastsoc.org/deepsky/lep/index.html

برچسب ها: صورت فلکی ارنب(خرگوش)، صورت فلکی، نجوم،

صورت فلکی خرس بزرگ(دب اکبر)

هفت برادران، دب اکبر	Uma, big dipper, ursa major
یکی از بزرگترین صورتهای فلکی است وشکل آن در اسناد قدیمی ستاره شناسی به صورت یک خرس بزرگ ترسیم  شده است. هفت ستاره پرنور آن که در میان مردم شناخته شده است به شکل یک ملاقه یا آب گردان بزرگ است ودر قسمت پشت ودم خرس بزرگ قرار دارد.این صورت فلکی در اواخر فروردین ماه به بهترین وضعیت رصدی می رسد. این هفت ستاره با نام هفت برادران نیز درمیان مردم شناخته می شود (گرچه بسیاری نیز بطور اشتباه آن را با نام بادبادکی می شناسند). امتداد دو ستاره جلویی وپرنور  با نامهای دبه و مراق به ستاره قطبی  میرسد.ستاره دوم ازسمت دسته ملاقه  عناق نام دارد ودارای یک همدم نزدیک بانام سها (soha)می باشد.از زمانهای قدیم دیده شدن این  ستاره همدم معیاری بوده است  برای وضعیت دید افراد. کهکشانهای بسیاری  از جمله  دو کهکشان معروف با شماره های m81  وm82 در محدوده آن قرار دارد. در یونان و بابل قدیم ، همچنین در هندوستان و آمریکای شمالی ، مردم در مشهورترین صورت  فلکی ، که ما ستارگان اصلی آن را اغلب " ارابه بزرگ " می نامیم ، تصویر خرسی نر یا ماده را می دیدند . معروفترین افسانه یونانی خرسها ، که به گونه های مختلفی روایت می شود ، افسانه زئوس و کالیستوی زیباست . پدر خدایان ، زنوس ، عاشق این دختر زیبا شده بود ، که البته امر پیامدهایی را در بر داشت . کالیستو از زئوس پسری به نام " آرکاس " به دنیا آورد که بعدها شکارچی ممتازی شد . چون " هرا " ، همسر زئوس ، از داستان عشق و عاشقی آن دو خبردار شد ، بسیار خشمگین شد و کالیستو را به صورت خرس ماده را دید و می خواست آن را شکار کند . او خبر نداشت که این خرس در واقع مادر خود اوست . زئوس در آخرین لحظه موفق شد ، تیر آرکاس را از مسیرش منحرف کند . او برای این که در آینده از کالیستو محافظت کند ، آرکاس را به خرس نر جوانی تبدیل کرد و مادر و پسرش را به آسمان به شکل صورتهای دب اکبر و دب اصغر به آسمان انتقال داد . بر اساس افسانه ای دیگر ، می گویند خود ، کالیستو را به شکل خرس ماده ای ، و پسر کالیستو یعنی آرکاس در این افسانه صورت فلکی محافظ خرس یا عوا شمرده می شود . از آنجایی که صورت فلکی دب اکبر هرگز غروب نمی کند ، مردم بر این باور بودند که خدایان ممنوع کرده اند که خرس ماده ، در اقیانوس ، یعنی در جایی که او هرگز غرق نمی شود ، شنا کند . رومیان قدیم در ستارهای نورانی دب اکبر ، هفت گاومیش کشنده گاو آن را می دیدند ،که گاو چران ، یعنی صورت فلکی عوا آنها را تعقیب می کند . رومیان به هر حال صورت فلکی عوا را قبل از هر چیز ، شبانی می دانستند که خیش یا گاوآهنی را که توسط گاومیشها کشیده می شد ، اختراع کرده بود . به این ترتیب این صورت فلکی نمودار سیر تکاملی زندگی بشر از زندگی کوچ نشینی به جامعه ساکن در یک منطقه نیز به حساب می آید . در انگلستان قدیم مردم در نورانی ترین ستارگان دب اکبر ، ارابه شاه " آرتو " ( king Arthur : قهرمان افسانه ای انگلستان که می گویند شاه بریتانیایی ها در قرن ششم میلادی بوده است) را می دیدند . این صورت فلکی را مردم انگلستان " ارابه چارلز " نیز می خواندند و به این صورت " چارلز کبیر " ( charles the great : شارلمان ، معروف به چارلز کبیر ، چارلز اول پادشاه فرانسه و انگلستان در سال های 768 تا 814 میلادی) را به خاطر می آوردند . به این ترتیب بود که صورت فلکی " ارابه بزرگ " به طریق مختلف و به آرامی در تاریخ اقوام گوناگون شکل گرفت و خلق شد . اقوام زیادی نیز در این صورت فلکی نقش خیش یا گاوآهنی را می دیدند ، که یک کشاوز ، مثلا صورت فلکی عوا آن را دنبال می کرد . آمریکاییها دب اکبر را " ملاقه بزرگ " ( big dipper )نیز می خوانند . با اقتباس از کتاب صورتهای فلکی دکتر اوبلاکر ترجمه بهروز بیضایی   1-اجرام قابل توجه این صورت فلکی (ستاره های دوتایی ٬ستاره های متغییر ٬کهکشانها......) 2-مشخصات ستارگان (بعد٬ میل٬ قدر٬ رده طیفی)پرنور تر این صورت فلکی 3-نام وتلفظ ستارگان این صورت فلکی برای کسب اطلاعات بیشتر به زبان انگلیسی به سایت زیر مراجعه نمایید: http://www.hawastsoc.org/deepsky/uma/index.html

برچسب ها: صورت فلکی خرس بزرگ(دب اکبر)، صورت فلکی، نجوم،

صورت فلکی خرس کوچک(دب اصغر)

دب اصغر	UMi, little dipper, ursa minor
یکی از صورتهای فلکی نیمکره شمالی  خرس کوچک یا دب اصغر ،صورت فلکی است که ستاره قطبی یکی از ستاره های آن می باشد. ستاره قطبی فعلی همیشه عنوان ستاره قطبی را نداشته، زیرا جایگاه نقطه قطب در آسمان به علت حرکت تقدیمی محور زمین متغییر است 4000 سال قبل ستاره ثعبان، آلفای اژدها، سمت ستاره قطبی برای زمین را داشته است. دب اصغر تا حدود 6000 سال قبل از میلاد عنوان یک صورت فلکی را نداشته، تا این که طالس ، ستاره شناس یونانی آن را معرفی کرد. این صورت فلکی را می توان به شکل یک ملاقه کوچک تجسم کرد که محتویات خود را درون ملاقه بزرگ دب اکبر می ریزد.  زمان رسیدن به نصف النهار : 4 تیر  -مساحت : 256 درجه مربع منبع : http://www.irib.ir/amouzesh/o/page_sh.asp?key=11&ov=245   ستاره های دوتایی وچند تایی توضیحات قدرها جدایی زاویه ای بعد میل نام ستاره   6.9     7.8 31"     PI   2.1      9.1 18.4"     POLARIS ستاره های متغییر طول دوره حداقل-حداکثرقدر نوع متغییر بعد میل نام ستاره 325.7  روز 8.5    11.5 SRB 16  29 72  16 R      UMI 72        " 7.2     9.1 SRB 13  38 74  18 V     UMI   1--مشخصات ستارگان (بعد٬ میل٬ قدر٬ رده طیفی)پرنور تر این صورت فلکی ۲-نام وتلفظ ستارگان این صورت فلکی

برچسب ها: صورت فلکی خرس کوچک(دب اصغر)، صورت فلکی، نجوم،

صورت فلکی عقرب

نام یک صورت فلکی در نیمکره جنوبی آسمان که به عقرب شباهت زیادی دارد. کمتر صورت فلکی ای را می توانید بیابید که همچون صورت فلکی عقرب نامش با مسمی باشد . این صورت فلکی در سرزمینهای  شمالی در پایین آسمان دیده می شود ، اما در سرزمینهای جنوبی براستی میان صورت فلکی میزان و قوس ، عقربی به وضوح در آسمان دیده می شود . بنابراین تعجبی ندارد که صورت فلکی عقرب یکی از قدیمی ترین صورتهای فلکی به شمار می آید که انسان از حدود 5000 سال قبل از میلاد آن را با این نام شناخته است . هنگامی که این صورت فلکی در شرق طلوع می کند ، صورت فلکی جبار ، در غرب از نظرها ناپدید می شود . انسان چنین تصورمی کند که جبار ، شکارچی آسمان می خواهد از سر راه عقرب کنار برود . بر اساس افسانه ای یونانی عقرب به فرمان الهه " آرتیمیس " جبار را نیش زد و به قتل رساند . می گویند از آن زمان جبار که به شکل صورتهای فلکی به آسمان انتقال یافته است ، از تمام عقربها چنان نفرت دارد ، که به محض طلوع صورت فلکی عقرب در شرق ، بلافاصله در زیر خط  افق غربی آسمان ناپدید می شود . گر چه این صورت فلکی با شکوه هرگز  به طور کامل دیده نمی شود و به اصطلاح در ماورای افق قدم نمی گذارد ، ولی به هر حال ستاره اصلی آن قلب العقرب – عقرب " انتارس " ( ariadne ) سرخ رنگ ، از اروپای میانه به خوبی قابل مشاهده است . این ستاره به اصطلاح یک غول قرمز ، و به عبارت دیگر خورشیدی در حال مرگ است . قطر این ستاره حدود 700 بار از قطر خورشید بزرگ تر است . تمام مداری که زمین به دور خورشید می پیماید می تواند در این ستاره غول آسا جای گیرد ! شاید قلب العقرب در مدت زمانی کوتاه ، که هنوز نسل بشر در جهان باقی است ، با انفجاری عظیم ، انفجار ابرنواختر ( super nova ) ، از زندگی ستاره ای خود خداحافظی کند . در این صورت این ستاره هفته ها در آسمان روز نیز قابل دیدن خواهد بود ، ولی به دلیل مسافت بسیار زیاد – حدود 500 سال نوری که از زمین دارد به حیات و محیط زیست سیاره ما صدمه وارد نخواهد کرد . برای ساکنان نیمکره شمالی زمین ، صورت فلکی عقرب بلااستثناء صورتی تیره و ظلمانی و نشانه بد اقبالی و بیماری آور بوده است . بر خلاف آن ساکنان نیمکره جنوبی این صورت فلکی را نشانه رویدادهای نیک و خوش اقبالی می دانند و در دم نیش مانند این جانور یک قلاب ماهیگیری بزرگ را مجسم می کنند . در یک افسانه پولینزیایی ( Polynesia : یکی از سه بخش اصلی اقیانوسیه ، گروه پراکنده ای از جزایر شرقی و جنوب شرقی اقیانوس آرام) آمده است که مردی جوان با این قلاب ماهی بسیار بزرگی گرفت . جوان هنگامی که خواست ماهی را به خشکی بکشد ، متوجه شد که قطعه زمینی بزرگ با کوهها ، درختان و پرندگان رنگارنگ در قلاب خود دارد . او با نیروی زیادی قلاب را یکباره بالا کشید و به این ترتیب جزیره ای جدید ایجاد شد . این افسانه قدیمی ناظر بر این واقعیت است که بسیاری از جزیره ها در اثر فرایندهای آتشفشانی سر از آب برآورده اند . منبع : کتاب صورتهای فلکی دکتر اوبلاکر ترجمه بهروز بیضایی    1-اجرام قابل توجه این صورت فلکی (ستاره های دوتایی ٬ستاره های متغییر ٬کهکشانها......) 2-مشخصات ستارگان (بعد٬ میل٬ قدر٬ رده طیفی)پرنور تر این صورت فلکی 3-نام وتلفظ ستارگان این صورت فلکی برای کسب اطلاعات بیشتر به زبان انگلیسی به سایت زیر مراجعه نمایید: http://www.hawastsoc.org/deepsky/sco/index.html

برچسب ها: صورت فلکی عقرب، صورت فلکی، نجوم،

فهرست ستارگان بر پایه صورت فلکی

این صفحه فهرست ستاره‌ها بر اساس صورت فلکی است:

زن برزنجیر تلمبه مرغ بهشتی دلو عقاب آتشدان بره ارابه‌ران گاوران اسکنه زرافه خرچنگ تازی‌ها سگ بزرگ سگ کوچک بزغاله کشتیدم ذات‌الکرسی قنطورس قیفاوس نهنگ آفتاب‌پرست

دوپرگار کبوتر گیسو تاج جنوبی تاج شمالی کلاغ پیاله چلیپا ماکیان دلفین ماهی زرین اژدها اسب کوچک جوی کوره دوپیکر درنا زانوزده ساعت مار باریک آبمار هندی

چلپاسه شیر شیر کوچک خرگوش ترازو گرگ سیاه‌گوش شلیاق کوهمیز میکروسکوپ تک‌شاخ مگس گونیا هشتک مارافسای شکارچی شکارچی اسب بزرک برساووش سیمرغ سه‌پایه ماهی

ماهی جنوب کشتی‌دم قطب‌نما تور پیکان کمان کژدم سنگتراش سپر مار سکستان گاو تلسکوپ سه‌سو مثلث جنوبی توکان خرس بزرگ خرس کوچک بادبان دوشیزه ماهی پرنده روباهک

برچسب ها: فهرست ستارگان بر پایه صورت فلکی، صورت فلکی، نجوم،

فهرست صورت های فلکی

به گروهی از ستاره‌ها که در تجسم انسان شکل و پیکربندی مشخصی را تشکیل داده باشند صورت فلکی یا پیکر آسمانی می‌گویند.

صورت‌های فلکی در فرهنگ‌های گوناگون حضور داشته‌اند و طی گذشت زمان تغییراتی هم در تقسیم‌بندی، تعداد و نامگذاری آنها صورت گرفته است. جدول زیر نام‌های فارسی صورت‌های فلکی امروزی را نشان می‌دهد:

در زبان فارسی برای دسته‌ای از صورت‌های فلکی (پیکرهای آسمانی) که از قدیم شناخته شده بودند نام‌های گوناگونی بکار رفته است. بسیاری از آنها انواع نامهای عربی یا فارسی بکاررفته در متون قدیمی‌تر هستند. این نامهای مترادف و برابرهای انگلیسی آنها در زیر می‌آیند:

نام فارسی	نام‌های دیگر در متون فارسی	نام‌های انگلیسی
آبمار	مار آبی، نرمار، هیة الماء	Hydrus
آتشدان	مجمره، عودسوز، محراب نفاطه، الببغاء	Ara
ارابه‌ران	ممسک‌الاعنه، ممسک العِنان، عناندار، صاحب المعز	Auriga
اژدها	تنین، جوزهر (عربی‌شده گوزهر فارسی)، هَشتَنبَر	Draco
اسب بزرگ	فرس اعظم، فرس ثانی، اسب بالدار	Pegasus
اسب کوچک	فَرَس اول، قطعةالفَرَس، پاره‌اسب	Equuleus
اسکنه	قلم	Caelum
آفتاب‌پرست	حرباء	Chamaeleon
بادبان	شراع	Vela
بزغاله	جُدَی، بُزیچه چرخ، بز دریایی، بزماهی	Capricornus
برساووش	بَرَنده سر دیو، برنده سر غول، سوار، حامل رأس الغول، دیوکش	Perseus
بره	حَمَل	Aries
پیاله	جام، کاسه بزرگ، باطیه، معلف	Crater
پیکان	تیر، سهم	Sagitta
تاج جنوبی	اکلیل جنوبی، افسر، قبه	Corona Australis
تاج شمالی	فُکّه، اکلیل شمالی، کاسه درویشان، کاسه یتیمان، کاسه لئیمان، قصعةالمساکین	Corona Borealis
تازی‌ها	سگ‌های تازی، سگ‌های شکاری	Canes Venatici
ترازو	میزان، پله	Libra
تک‌شاخ	-	Monocerus
تلسکوپ	-	Telescopium
تلمبه	مفرغة الهواء، تلمبه بادی	Antlia
تور	تور ماهیگیری، تاربست، شبکه	Reticulum
توکان	طوقان	Tucana
جوی	نهر، رودخانه فلکی، نهر الاردن	Eridanus
چلپاسه	سوسمار، مارمولک، بزمجه	Lacerta
چلیپا	صلیب جنوبی	Crux
خرچنگ	سرطان	Cancer
خرس بزرگ	دب اکبر، هفت اورنگ، ارابه داوود، بنات نعش کبری	Ursa Major
خرس کوچک	دب اصغر، هفت اورنگ کوچک، سریر فلک	Ursa Minor
خرگوش	اَرنَب	Lepus
دُرنا	-	Grus
دلفین	-	Delphinus
دَلو	ریزنده آب، ساکب‌الماء، دال	Aquarius
دوپرگار	پرگار	Circinus
دوپیکر	جوزا، تؤمان	Gemini
دوشیزه	عذرا، خوشه، سنبله	Virgo
ذات‌الکرسی	خداوند کرسی، سرور تخت	Cassiopeia
روباهک	روباه، ثعلب	Vulpecula
زانوزده	برزانونشسته، الجاثی علی رکبتیه، پهلوان، راقص، هرکول	Hercules
زرافه	-	Camelopardalis
زن برزنجیر	اِمرأة المُسلسله، ناقه، زن زنجیری، زن در زنجیر، شاهزاده	Andromeda
ساعت	-	Horologium
سپر	-	Scutum
سکستان	السدس	Sextans
سگ بزرگ	کلب اکبر، کلب الجبار، سگ کلان	Canis Major
سگ کوچک	کلب اصغر، کلب مقدم، الغمیصاء، تریشگ (از پارسی میانه)	Canis Minor
سنگتراش	کارگاه، حَجّار	Sculptor
سه‌پایه (نقاش)	آلةالمصور	Pictor
سه‌سو	مثلث، الاشراط	Triangulum
سیاه‌گوش	وشق	Lynx
سیمرغ	عنقاء، ققنوس	Phoenix
شاه‌تخته	کشتی، تیر حمال، السفینةالطائر	Carina
شکارچی	جبار، راعی، النسق، بزرگ‌منش	Orion
شَلیاق	چنگ رومی، دیگ‌پایه، یک‌پایه، سه‌پایه، لورا (از لاتین)، اثافی، نسر واقع، سلحفات، بربط، الصنج، کَشَف	Lyra
شیر	اسد، شیر سپهر	Leo
شیر کوچک	اسد اصغر	Leo Minor
طاووس	-	Pavo
عقاب	-	Aquila
قطبنما	-	Pyxis
قنطورس	سنطوروس، ظلیم	Centaurus
قیفاووس	سلطان، ملتهب	Cepheus
کبوتر	حمامه	Columba
کژدم	عقرب	Scorpius
کشتی‌دم	دنباله کشتی	Puppis
کلاغ	غُراب، زاغ	Corvus
کمان	قوس، رامی، کماندار، کمانگیر، تیرانداز، نیم‌اسب	Sagittarius
کوره	تنور	Fornax
کوهمیز	میز، میز صحرائی	Mensa
گاو	ثور	Taurus
گاوران	عوّا، گاوچران، بقار، صیّاح، حارس‌الشمال، حارس‌السماء، بورطیس حارس، طاردالدب	Boötes
گرگ	سبع	Lupus
گونیا	خطکش، تراز	Norma
گیسو	گیسوان برنیکه	Coma Berenices
مار	حیّه	Serpens
مار باریک	شجاع	Hydra
مارافسای	حوّاء، حامل مار	Ophiuchus
ماکیان	دجاجه، قو، مرغ، طایر، اوز العراقی، الفوارس	Cygnus
ماهی	حوت، حوتین، سمکه، دوماهی، ماهی سپهر	Pisces
ماهی پرنده	-	Volans
ماهی جنوب	حوت جنوبی	Piscis Austrinus
ماهی زرین	ماهی طلایی، طلاماهی، ابوسیف	Dorado
مثلث جنوبی	-	Triangulum Australe
مرغ بهشتی	پرنده بهشتی	Apus
مگس جنوبی	مگس، ذبابه	Musca
میکروسکوپ	-	Microscopium
نهنگ	قیطُس، هیولای دریایی، مجمع الکواکب، کَهت (از پارسی میانه)	Cetus
هَشتَک	ثُمن، اُکتان	Octans
هندی	-	Indus

برچسب ها: فهرست صورت های فلکی، صورت فلکی، نجوم،