تولد و حیات ستارها در دهانه ی سیاهچاله ها

تصویر بزرگ

تولد و حیات ستارها در دهانه ی سیاهچاله ها

مشاهده ستاره‌های بسیار جوان در نزدیكی سیاه‌چاله مركزی كهكشان راه شیری استاد ایرانی دانشگاه «نورث وسترن» از شگفت انگیزترین زایشگاه كیهانی می‌گوید؛ تولد و حیات ستاره‌ها در دهانه سیاه‌چاله‌ها مهدی فاتحی   مشاهده ستاره‌های بسیار جوان در نزدیكی سیاه‌چاله مركزی كهكشان راه شیری ; استاد ایرانی دانشگاه «نورث وسترن» از شگفت انگیزترین زایشگاه كیهانی می‌گوید؛ تولد و حیات ستاره‌ها در دهانه سیاه‌چاله‌ها مطالعات و مشاهدات رصدی دكتر فرهاد یوسف‌زاده، اختر فیزیكدان برجسته ایرانی و همكارانش در قلب كهكشان راه شیری، پرده از یكی از جالب توجه ترین پدیده های کیهانی برداشته است. مشاهده حلقه‌ای از ستارگان بسیار جوان در حال شكل‌گیری در نزدیكی سیاه چاله مركزی كهكشان برای نخستین بار كه می‌تواند تحولی در تئوری‌های مطرح پیرامون معمای وجود پارادوكس گونه ستارگان جوان در اطراف سیاه چاله‌های عظیم ایجاد كند. دكتر فرهاد یوسف زاده در گفت‌وگو با سرویس «علمی» خبرگزاری دانشجویان ایران در تشریح یافته‌های علمی اخیر خود و همكارانش در این زمینه اظهار كرد: یكی از مهمترین مسایلی كه در زمینه سیاه چاله‌ها و پیدایش ستارگان توجه اخترشناسان را به خود جلب كرده، وجود اسرارآمیز ستاره‌هایی جوان در محیط متلاطم و پر جزر و مد اطراف سیاه چاله‌هاست. لازمه تشكیل ستاره‌ها این است كه جرم گازی كه منشاء ستاره می‌شود، خیلی بالا باشد، در حالی كه در نزدیكی سیاهچاله‌ها جاذبه بسیار زیاد بوده و محیط شدیدا متلاطم و ناپایدار است .   در این زمینه دو تئوری وجود داشته است؛ این كه ستاره‌های جوان اطراف سیاه چاله در جای دیگری تشكیل شده و بعد به نزدیكی سیاه چاله مهاجرت كرده‌اند و تئوری دیگر این كه این ستاره‌ها در اطراف سیاه چاله به وجود آمده‌اند كه مساله این است كه چطور توانسته‌اند بر جزر و مد اطراف سیاه چاله غلبه كرده و متراكم شوند. دکتر یوسف زاده و همكارانش چند ماه قبل بر اساس مشاهداتی كه داشتند مقاله‌ای ارائه كرده و در آن برای اولین بار مشاهده ستارگانی را گزارش كردند كه درست در نزدیكی سیاه چاله در حال تشكیل هستند. در صورتی که بپذیریم ستاره‌ها در جای دیگری تشكیل شده و مهاجرت می‌كنند مشكلات زیادی مطرح می‌شود، چون زمانی كه طول می كشد ستاره مهاجرت كند خیلی بیش از عمر ستاره است و البته تئوری‌هایی برای توجیه آن وجود دارد، ولی به هر جهت این مشاهدات نشان داده است كه ستاره‌هایی در اطراف سیاهچاله مركزی كهكشان راه شیری در فاصله دو تا پنج سال نوری از آن وجود دارند كه در همین 10 تا 50 هزار سال اخیر شروع به تشكیل كرده‌اند و دلایلی وجود دارد كه نشان می‌دهد این ستاره‌ها بسیار بسیار جوان و در واقع در مرحله تشكیل هستند. این یافته ها از جهت قابل توجه است که اولا نشان می‌دهد در چنان محیط متلاطمی هم كه جزر و مد بسیار زیاد است می‌تواند ستاره به وجود آید و طبیعت صفحه‌هایی را تشكیل می‌دهد كه مثل یك رینگ اطراف آن باشند و تشكیل ستاره‌ها را تسهیل می‌كند. ‌اگر چنین صفحاتی باشند و به سرعت بچرخند تشكیل ستاره در آن خیلی راحتتر است تا این كه یك ستاره به طور منفرد تشكیل شود و جالب است كه در مشاهدات خود چنین صفحاتی را می‌بینیم. دكتر یوسف‌زاده تصریح كرد: این ستاره‌ها بزرگتر از خورشید ما هستند ولی الان پرتواستار هستند، یعنی هنوز گازهایی اطراف آنها وجود دارد، فاقد سیاره بوده و وزن بالایی (حدود 20 برابر خورشید) دارند كه به همین دلیل سریع تشعشع كرده و حداكثر سن آن‌ها به پنج تا 10 میلیون سال خواهد رسید و پس از آن یا منفجر و سوپر نوآ می‌شوند یا به سیاه چاله‌هایی كوچك تبدیل می‌شوند. وی افزود: نكته جالب اینجاست كه در كنار این ستاره‌های بسیار جوان، ستاره‌هایی با سن بالاتر را هم می‌بینیم كه نسل گذشته آنها هستند كه نشان می‌دهد، آن ستاره‌ها هم مثل این ستاره‌های جوان در همان رینگ اطراف سیاه چاله‌مركزی كهكشان راه شیری به وجود آمده‌اند، چون ستاره سازی فرایندی پیوسته است. استاد ایرانی دانشگاه «نورث وسترن» در ادامه درباره روند ادامه تحقیقات خود گفت: تحقیقات من به دو حوزه متمركز خواهد شد یكی این كه چه طور ستاره‌ها در آن محیط كه با جاذبه بسیار بالاست تشكیل می‌شوند كه هم از لحاظ تئوری و هم رصدی بسیار جالب است، چون سیاه چاله‌مركزی ما تنها جایی است كه می‌توان چنین مشاهدات و بررسی‌هایی را انجام داد و در واقع می‌تواند آزمایشگاهی برای رصدهای این چنینی و بررسی پدیده‌هایی باشد كه مطمئنا در سایر كهكشان‌ها هم وجود دارد ولی به دلیل فاصله زیاد قابل مشاهده نیست. من تقریبا نصف زمان خود را به این تحقیقات اختصاص داده ام و پروپوزال‌های مختلفی را برای تحقیق در این زمینه می‌نویسم. وی تصریح كرد: مطالعات كیهان شناسی چنین یافته‌های جالبی را باید دنبال كرد. ستاره‌هایی كه داریم صحبت می‌كنیم در فاصله دو تا پنج سال نوری از سیاه چاله‌مركزی هستند، بخش دیگر تحقیقات من به شعله‌های خروجی از سیاه چاله‌اختصاص دارد كه درست در نزدیكی سیاه چاله‌هستند كه جاذبه فوق‌العاده بالاست و هم از لحاظ تئوری و هم رصدی با چند تلسكوپ مختلف در حال بررسی آنها هستیم و اتفاقا كمپینی در آوریل 2009 داریم كه سعی می‌كنیم چند تلسكوپ دیگر را بگیریم، علاوه بر آن كارهای دیگری هم دارم كه مربوط به حوزه سیاه چاله‌ها نیست. یكی از ویژگی‌های سیاه‌چاله‌ها این است كه مواد ورودی آن‌ها، بخشی جذب سیاه چاله‌شده و وزن آن را افزایش می‌دهد و مقداری از آن به صورت جتی از گازها خارج می‌شود اما نكته عجیب در مورد سیاه چاله‌مركزی كهكشان راه شیری نبود چنین پدیده‌ای در آن است. در ادامه این تحقیقات سازوكار شكل گیری جت گازی سیاهچاله‌ها و علت نبود آن در سیاه‌چاله مركزی كهكشان راه شیری در  حال بررسی است. دکتر یوسف زاده در ادمه ی گفتوگو اضافه می کند: این یكی از رازهایی است كه خیلی از اخترشناسان روی آن كار می‌كنند كه چطور است از سیاه چاله‌ای كه می‌دانیم چهار میلیون برابر وزن خورشید و خیلی سنگین تر از سیاه چاله‌های كهكشان‌های دیگر است نور چندانی خارج نمی‌شود و تئوری‌های مختلفی در این زمینه مطرح شده است. وی در مورد چگونگی تشخیص وزن زیاد سیاهچاله های مرکز کهکشان، با مقایسه اندازه گیری وزن خورشید از روی سیارات، محاسبه وزن سیاهچاله ها را از روی وزن ستاره های اطراف امکان پذیر دانست . وی خاطر نشان كرد: اگر زیاد به كهكشان غذا ندهید طبعا نور كمی از آن خارج می‌شود، ولی عجیب این جاست كه اطراف سیاه‌چاله مركزی كهكشان راه شیری گازهای خیلی زیادی وجود دارد و چون نور زیادی از آن خارج نمی‌شود، می‌توانیم تشعشعاتی را كه برای مدت كوتاهی خارج می‌شود بررسی كرد در حالی كه اگر نور خیلی زیادی از آن خارج می‌شد، خیلی مشكل بود كه شعله‌هایی كه مدت كوتاهی از آن خارج می‌شوند را مشاهده كرد. در واقع وضعیت خاص سیاه چاله‌مركزی كهكشان راه شیری امكان مطالعاتی را برای اخترشناسان فراهم كرده كه در شرایط عادی میسر نیست. الان می‌دانیم این شعله‌ها خیلی نزدیك EVENT HORIZEN)افق رویداد) سیاه چاله‌هستند و به تدریج به اتفاقاتی كه درست در نزدیك این بخش از سیاه چاله‌می‌افتد دست یابیم

برچسب ها: تولد و حیات ستارها در دهانه ی سیاهچاله ها، نجوم،